हे हस्तकौशल्यही मनभावन आहे दीदी

Mujhe bhi bachpan se paintings karne ka shauk tha magar kaam

Bahut hota tha recordings Ka to jyada paintings kar nahi paayi.

Ye painting maine 1950’s mein banaayi thi.

 

 सध्याच्या परिस्थितीत सुनिताबाईंच्या 'मण्यांची माळ' लेखाची आठवण होतेय. त्या असत्या तर सद्यस्थितीवर त्यांची मुक्तकं पर्वणी ठरली असती.

 खाद्यमहोत्सव भरवण्याचे आणि त्यांची प्रदर्शनं मांडण्याचे हे दिवस नाहीत. बाहेर मिळतंय आणि परवडतंय, म्हणून आणत रहाणं, त्यानिमित्ताने बाहेर पडणं योग्य नाही. आहे ते सर्वांनी पुरवून वापरणं गरजेचं आहे. रोज पोटभरीचं आणि हवं ते खाऊ शकतो आहोत, ह्याबद्दल कृतज्ञता असू दे. अगदी हळहळ नको, पण जेवता-खाताना क्षणभरासाठी ज्यांना अनेक कारणांनी आज ददात आहे, त्यांना आणि प्रत्येकाला किमान दोन वेळचं अन्न रोज मिळो ही सदिच्छा ठेवणं, सध्या एवढं घरीच राहून करू शकतो आपण.

अनेकांना अनफॉलो केलं जातंय ह्या दिवसांमध्ये. निदान काही बाबतीत परिस्थितीचं थोडं गांभीर्य असायला हरकत नाही.

 Precision.

 मला 'बालपणीच्या आठवणी' या उपक्रमात टॕग करणाऱ्या Irshad Bagwan यांचे आभार.

दोन अडीच वर्षांचीच असेन. तसा हा वयोगट कुणी आवर्जून सांगितलेला नाही मला, पण एकंदर घटना बघता माझा मीच हा अंदाज लावून घेतलाय.

माझ्या बहुतेक आठवणींमधून जो प्रकर्षाने डोकावतोच, तो आमच्या घराच्या पिछाडीचा मुसलमान मोहल्ला. तसा परिसर अठरा पगडींचा, आम्ही धरून तीन बामणघरं, परीट, सोनार, शिंपी, ओतारी, सुतार, चार पाच मराठा उंबरे पण सगळ्यात मुस्लिमांची घरं एकदोन जास्त. त्यातली टिनवाले, बागवान, शेख वगैरे कुटुंबं आमच्या इमारतीच्या जरा जवळपास. आमची तीन मजली इमारत मुख्य रस्त्यावर, रस्त्याकडेच तोंड करून. तर बरोबर मागची ही मधे दहा फुट अंतराची गल्ली एकमेकांकडे तोंडं असलेल्या, रेल्वेच्या डब्यांसारखी सरळसोट, पाठोपाठ खोल्या असलेल्या सलग लांबट बैठ्या घरांची. मुख्य रस्ता खूप वाहतुकीचा, मग खेळ अपरिहार्यपणे मागच्याच गल्लीत. आम्ही गल्लीत कुठेही खेळत असलो तरी आमच्या तिस-या मजल्यावरून सहज दिसणार. शिवाय गल्लीत सर्वांशी गोडी. त्यामुळे आम्ही कुठेही खेळत असलो तरी घरात तशी काळजी नसे.

ही सरळसोट घरं लपाछपी आणि पकडापकडी खेळायला इतकी सोयीची असायची की कळायला लागेपर्यंत हेच खेळ मुख्य खेळलो आम्ही. गल्लीत मुलं रग्गड. सगळ्या घरांमधून पोरांची दिवसरात्र हीच पळापळी चालू. कोणत्या घरांमधे काय चाललंय, वेळकाळ ह्या कशाचाही मुलाहिजा नसे पोरांना. मोठी लोकं कधीमधी उगीच म्हणून कावत करवादत, पण तेवढंच. त्याहून पुढं काही नाही. त्यामुळं खेळणं अबाधितच. तेव्हा लोकांकडे अद्भुत सहनशीलता होती, असं आता उठसूठ पोरांवर तिरमिरणा-या शेजा-यांकडे बघितलं की जाणवतं.

एकदा अशीच पळापळ-कम-पकडापकड चालू असणार. टिनवाल्यांच्यात सगळे जेवायला बसले होते. मधे अन्नपदार्थांची भांडी घेऊन भोवतीनं घरची मंडळी गोल करून जेवत होती. ते खूप माणसांचं एकत्र कुटुंब होतं, सासवा सुना पुढेमागे बाळंत व्हायच्या त्यांच्यात. तर त्या सगळ्या जेवणा-यांच्याही भोवतीनं कधी कडेनं, कधी मधून जमेल तशा आणि तेवढ्या ढांगा टाकत आमचा खेळ चालूच. अशी कसरत करता करताच माझा तोल गेला असावा आणि मी पडले थेट आमटीच्या पातेल्यात! अरारारा, आता कल्पनाही करवत नाही त्या दृश्याची. काय ध्यान झालं असेल माझं, ती आमटीही वाया, जेवणा-यांचा पचका, माझी रडारड, वरून घरातून पळत आले असतील सगळे, मला शांत करून धुऊन काढायची गडबड, नुसता गोंधळ माजला असणार तेव्हा तिथे. बास, तेव्हापासून मला घरात चिडवणं सुरू झालं ते लग्न झाल्यानंतरही बराच काळ सुरूच होतं त्यात आम्ही पडलो शाकाहारी आणि ती आमटी जरी शाकाहारीच होती तरी मांसाहा-यांच्या घरातली. अशी गंमतच गंमत. आता त्या आमटीच्या पातेल्यात पडले म्हणजे दोन अडीचपेक्षा मोठी नसेन. आणि सगळे एवढे लहान होतो म्हणूनच मोठी आमचा इतका दंगा खपवून घेत असणार नक्कीच. आणि ही आठवण घरातले लोक ज्याप्रकारे चिडवत सांगायचे, त्यावरून ही पडापडी झाल्यानंतर आरडेओरडे, भांडणंही काही झाली नसावीत. कारण नंतरही आमचं सगळ्यांचं एकत्र खेळणं कित्येक वर्षांनंतर मी कोल्हापुरातून बाहेर पडेतोवर चालूच होतं.

ही धमाल आठवण मला त्यावेळच्या सामाजिक सलोख्याची, मानसिक निश्चिंततेची, सार्वजनिक विश्वासाची, आमची निरागसता जपू दिलेल्या आमच्या सगळ्यांच्या बालपणाची साक्ष देते. त्यामुळे माझ्यासाठी खास आहे.

सई कोडोलीकर.

०५ - ०४ - २०२०.

 आमच्या दारात उगवलेली जलरंगातली गवतफुलं

अमिताभ फुलपाखरू, पक्षी, लेडीबग नीलची कलाकारी. लंबुटांग पाय काढले म्हणून फुलपाखराचं बारसंही त्यानंच केलंय.

गवत, फुलं, चिमुकली फुलपाखरं माझी.