अंतरा संस्थेत काम करत असताना हे अनुभव घेतले आहेत. जिवंत मिनिमॅलिझम आणि डिटॅचमेंट, तरीही योग्य तिथे योग्य तेवढी अटॅचमेंट ह्या मेंढपाळांपाशी पहिल्यांदा प्रत्यक्ष पहायला मिळाली. तेव्हापासून तसं रहायचं, जगायचं, सगळे पसारे काढून टाकायचं खूळ डोक्यात एका कोप-यात चांगलं ठाण मांडून बसलंय आणि नियमितपणे त्याचं आतून ठाणठाण बडवणं चालू असतं. अगदी पुस्तकांपासून कपड्यांपर्यंत काहीही खरेदी करताना, घरात अडकून पडताना ते न विसरता आठवत रहातं. खरेद्या जवळपास थांबल्यात जमा आहेत, पण आधीच गोळा केलेलं गबाळ कसं निस्तरायचं ते अजून लक्षात येत नाही.

ह्याच खुळापायी मध्यंतरी एक किमान गरजांची यादी काढली होती, त्यात जुन्या चांदोबांमध्ये सधन सावकारांच्या घरीसुद्धा जशी साधीच व्यवस्था दाखवलेली असायची, तशा गोष्टी होत्या. एक जाडजुड जाजम, एक पांघरुण, तांब्याभांडं, सर्व मौसमात चालेल असा दांडीवर एक आणि अंगावर एक कपड्यांचा जोड, तवा, थाळावजा परात, उलथणं आणि काड्यांची पेटी, घर म्हणून प्रत्येकाकडे असावीतच अशी जेमतेम दहाच मोजकी पुस्तकं (ही यादी काढणं हा एक अफलातून एक्सरसाइज होता, अनेकांना विचारलं होतं, पण अशी यादी अजूनही तयार होऊ शकलेली नाही) अशी विंचवाच्या बि-हाडासारखी कल्पना होती, जी अजूनही कायम आहे. थोडंफार आणखी काही इकडेतिकडे. उदा. बादली आणि डासांच्या बंदोबस्ताची सोय, वाटल्यास एखादी साधी सायकल, कंदिल, एखाद्या लायब्ररीची मेंबरशिप. सानेमॅडमचं जिवंत उदाहरण आहेच डोळ्यासमोर. इएमआय नकोत, मालिका नकोत, फोन नको, संग्रहच नको. सामानाचाही आणि भावनांचाही.

खूळ का असेना, फॅसिनेटींग आहे खास. RJ Sangram Khopade - माझ्या पलीकडचा महाराष्ट्र - Ep 4 घर म्हणजे नक्की काय असतं?"