पुलंना एकदा एका मैफलीत एक गृहस्थ भेटले. ते सोबत आपल्या नऊ दहा वर्षांच्या मुलाला घेऊन आले होते. पुलंनी आस्थेनं त्या गृहस्थांना विचारलं, "अरे वा, गाण्याची आवड आहे वाटतं तुमच्या मुलाला!"

ते म्हणाले, "नक्की सांगता येणार नाही मला, पण लागावी अशी इच्छा आहे. गेल्या खेपेला कुमार गंधर्वांच्या गाण्याला घेऊन गेलो होतो. आज ह्या गाण्याला यायचंय का, असं विचारलं आणि 'हो' म्हणाला, म्हणून आणलं. त्याला लागलीच चांगल्या गाण्याची आवड तर आनंदाचा धनी होईल. दुसरी काय इस्टेट देणार मी त्याला? आयुष्यभर बरोबर बाळगील अशा चार चांगल्या आठवणी देतो"

'संस्कार' ह्याचा अर्थ ह्या बापाला कळला असे मला वाटते.

आज मी किंवा माझी बहीण मागे वळून पहातो तेव्हा बाबांबद्दल कृतज्ञता ह्याचसाठी दाटून येते. वडील म्हणून अनंत, अगणित ठेव्यांबरोबर बाबांनी आम्हाला गाण्याचा कान दिला. घरात आई गात असायची, दोघं काका सतत गुणगुणायचे, मधला काका बुलबुल, मेंडोलीन वाजवत बसलेला असायचा, रेडिओवर सिलोन स्टेशन सुरू असायचं, नाहीतर रेकॉर्ड प्लेअरवर आणि नंतर टेपरेकॉर्डरवर सतत गाणी तरंगत असायची. धाकटा मामा मेलडी मेकर्समध्ये गायचा. आईबाबा, आत्या, काका, काकू, मामा, अख्खं घरदार अखंड काही ना काही ऐकत असायचं. घराला भिंती असतात तशा आमच्या घरात हे सुरांचे पडदे असायचे. आज मागचं काहीही आठवताना पार्श्वभूमीला कॅनव्हाससारखी ही गाणी असतात. काल पं. वसंतराव देशपांडे आणि शंकर पाटलांचे स्मृती दिन होते. ह्यासुद्धा ओळखी बाबांनीच करून दिल्या, ती नाट्यगीतं आणि कथाकथनं आजही बहिणीला श्लोका-स्तोत्रांसारखी मुखोद्गत आहेत. मोठी सुटकेस भरून रेकॉर्ड्स आणि नंतर ढिगानं कॅसेट्स् जमवल्या होत्या आईबाबांनी. रोजच्या धडपडीत तुटपुंज्या पगारात आणि जागेच्या अभावात हा छंद त्यांनी कसा काय जोपासला ह्याचं आश्चर्य वाटतं. बाबांना विचारलं तर आज त्यांनाही ते धड सांगता येत नाही. ते सहज होत गेलेलं काहीतरी होतं, ठरवून केलं गेलेलं नव्हतं. इस्टेटी केल्या नाहीत की गाड्याघोडे नाहीत, मात्र आयुष्याला चव आहे, त्यांच्या आणि आमच्याही.

अर्थात मोहम्मद रफी हे नावसुद्धा आयुष्यातला अविभाज्य भाग बनण्यात बाबांचाच हातभार मोठा आहे. बाबांचा ह्या माणसावर भलताच जीव आहे. रफीबद्दल बोलताना किंवा त्यांची काही विशिष्ट गाणी ऐकताना ते हळवे होतात. रफींची हिंदी गाणी सर्वपरिचित आहेत, बहुतेक सगळी मराठीही. आज त्यांच्या स्मृतिदिनी, त्यांच्या दुर्मिळ मराठी गाण्यांपैकी एक, मला आवडणारं.

https://www.youtube.com/watch?v=ZMRyeX5Ni_s