प्रिय Ushaprabha Page उषाताई, ८२व्या वाढदिवसाच्या तुम्हाला उदंड शुभेच्छा

गोळेसरांच्या वर्गात तुमची सहाध्यायी असणं, पर्यावरण वर्ग चालवताना तुमची सहकारी असणं, तुमचा उत्तम सहवास आणि गाढ स्नेह लाभणं ही फार आनंदाची गोष्ट आहे.

 पोत, रंग, आकार, छटा, प्रकाश परावर्तन

#रोजचेरंग #घरचेरंग

 पुस्तक या गोष्टीभोवती आठवड्यापेक्षा जास्त काळ घोटाळणारी इतकी अभूतपूर्व गर्दी ही प्रसन्न घटना आहे. लोक पुस्तकं नुसती विकत घेतात, वाचतात का या प्रश्नावर शशिकांत सावंतांनी मार्मिक उत्तर दिलं, की आपल्या कॉलनीत एखादा सिने स्टार राहत असेल तर नुसतं त्यामुळेही आपल्याला बरं वाटत असतं.

अनेक लोकांना "मार्क्ड सेफ फ्रॉम पुणे बुक फेस्टिवल" असं म्हणताना बघितलं. त्यात काही चांगले वाचक पण दिसले. गंमतीतही लिहिलं असेल. पण बाकीच्या अविरत उठणाऱ्या लाटांमध्ये या पोस्टींच्या लाटा आनंददायी नाहीत का? भले लोक सवाईसारखं स्टेटस म्हणून जावोत, इंस्टा स्टोरीसाठी जावोत, खाण्यासाठी जावोत की निव्वळ उत्सुकता म्हणून. सवाई की पुस्तक महोत्सव असाही हवाहवासा गोंधळ उडाला असेल काहींचा. चांगलं आहे की.

जे अजून जमवू शकले नाहीत, त्यांनी आज थोडा वेळ काढून जा, भरपूर फोटोंसह पोस्ट शेअर करा आणि आणखी चार लोकांना जाऊन येण्यासाठी उद्युक्त करा. आज ट्रॅफिक आणि पार्किंगमध्ये बराच वेळ जाईल ही तयारी ठेवून जा.

 डाळ तांदळाची हरीभरी खिचडी, सोया चंक्स, भोकराचं लोणचं आणि हिवाळी उन्हं

हरंभरं - हिरव्या पाठीची मुगाची डाळ, तुरीचे दाणे, मटार, मेथी, पुदिना, कोथिंबीर, कढीलिंब, हिरवी मिरची

रेसिप्यांची लाखो रिळं मन लावून बघून आधी भानावर मग मूळपदावर येऊन फ्रिजमध्ये असलेलं हाताशी लागलेलं सगळं एकत्र घुसडून बाराची वेळ यशस्वीपणे टळवून आत्माराम शांत करणे.

#हिवाळाजिंदाबाद #ढकलाढकली #उरकापाडणे #पोटभरीचंपौष्टिकसात्विकआणिकायकाय #डोंबल

#पणहेजीवनसुंदरआहे

 उषाताई, ८९व्या वाढदिवसाच्या उदंड शुभेच्छा

चार वर्षांपूर्वी म्हणाले तेच सगळं आज पुन्हा म्हणते.

दीदी गेल्यानंतर तुमच्या एक दोन चुकारमाकार मुलाखती ऐकता आल्या, एवढाच काय तो बदल. त्यातही जेवढ्यास तेवढं मोजकं बोलणं. उगीच आठवणींचे कढ काढणं नाही की हळवं होणं नाही. तुम्ही ज्या वयात आहात, त्या वयात असं ओरिएंटेड असणं तितकं सोपं नसावं. म्हणून आणखी कौतुक वाटलं.

तुम्हाला उत्तम आयुरारोग्य लाभो.

#deworming

#अंतर्गतस्वच्छता

#एरंडेल

#castoroil

विषय अप्रिय असू शकतो, पण महत्त्वाचा आहे.

तुम्ही डीवर्मिंगसाठी काय करता? जड आणि हलक्या कोठ्याच्या प्रवृत्तीनुसार आहारासंबंधी काय काय काळजी घेता? जंतनाशक किती कालावधीनं घेता?

गेल्या काही वर्षांत बाहेर खाण्याचं किंवा मागवून खाण्याचं प्रमाण एवढं वाढलंय, त्यामानानं डीवर्मिंग केलं जातं का, कल्पना नाही.

पूर्वी पाण्याचं शुद्धीकरण व्यवस्थित नसायचं. आडातून, विहिरीतून, तलावातून, नदीतून थेट पाणी वापरलं जायचं. मुळात पाणीच एवढं मुबलक नव्हतं, स्वयंपाकघरात नळ वगैरे नव्हते. हातांची किंवा एकंदरीतच स्वच्छता तेवढी काटेकोर होत नव्हती. त्यामुळे जंत होण्याचं प्रमाण खूप होतं.

वर्षातून एकदा न चुकता समस्त कुटुंबासाठीची जंतनाशक मोहीम असायची. तेव्हा पोरांबाळांच्या पोटात तरी सर्रास जंत व्हायचेच. मोठ्यांचं माहीत नाही. त्यासाठी एरंडेल पिणे हा एक अप्रिय सोहळा होता. पावसाळा सुरू होण्यापूर्वी एखाद्या शनिवारी रात्री आजोबा एक पांढरी औषधी पूड पाण्याबरोबर द्यायचे. त्या औषधानं ते जंत मरायचे. दुसऱ्या दिवशी सकाळी कपातून चहात एरंडेल घालून दिलं जायचं. नाक दाबून तो गिळगिळीत वासरंगहीन द्राव घशातून गटकायचा. हे लिहिताना त्या नुसत्या आठवणीनंही अंग शहारलं. मग आपापल्या वकुबानुसार तासा दोन तासांनी पोट गुडगुडून खळखळायला लागायचं. की वाऱ्या सुरू. मग पोटाला सोसवेलसा पातळसा मऊ भात खायचा पोटाला आधार म्हणून. आता कितीतरी वेगवेगळ्या गोळ्या, औषधांनी आयुष्य सोपं केलंय. आतासारख्या एरंडेलाच्या कॅप्सूल्स तेव्हा मिळत असत्या तर हा सोपस्कार नकोसा झाला नसता.

असं ऐकिवात आहे की एरंडेलामुळं आतडी कोरडी पडतात, म्हणून आता कुणी एरंडेल सुचवत नाहीत. याबद्दल कुणी डॉक्टर किंवा माहीतगार अधिक सांगू शकले तर बरं होईल. तसं असेल तर पूर्वी जंतनिर्मुलनासाठी एरंडेल इतक्या नियमितपणे कसं काय दिलं जात होतं, असा प्रश्न पडतो. कोणतेही डॉक्टर डीवर्मिंग केव्हा केलंय हे विचारत नाहीत. कदाचित आता लोक सावधपणे स्वतः काळजी घेत असावेत म्हणून असेल. आमच्या घरी वर्षातून दोनदा, मे महिन्यात आणि दिवाळीच्या सुट्टीत हा कार्यक्रम असतो. आता ना पूर्वीसारखा दिवस राखून ठेवावा लागतो, ना अशक्तपणा येतो. सगळं कसं 'सुलभ' झालंय.

एरंडेलाचे बाकी पुष्कळ फायदे आम्ही घरगुती पातळीवर अनुभवले आहेत. ते सरसकट सगळ्यांना लागू होतील का ते नाही सांगता येणार, म्हणून तपशील लिहित नाही. दिशाभूल टाळलेली बरी.

तुमचे डीवर्मिंग आणि एरंडेलाबद्दलचे अनुभव जरूर शेअर करा.

 पूर्वी ऐसपैस व्हायची तेवढी नाही तरी निदान तासाभरासाठी तरी मामांची दिवाळीत भेट झाली. मी निवांत नव्हते ही एक बाब, पण आपण बसू तेवढा वेळ तेही बसून हौसेनं गप्पा मारत राहणार हे लक्षात ठेवणं यावेळी पहिल्यांदाच आवश्यक वाटलं. त्यांच्या आग्रहाखातर नावापुरता फराळ केला. नेहमीप्रमाणे स्वतः काही न खाता समोरच्याला भरपूर खाऊ घालण्याचा शिरस्ता मामांनी अगदी नेमस्तपणे पार पाडला. हालहवालांची देवाणघेवाण घडली. मध्यंतरी त्यांची तब्येत थोडीशी नरमगरम होती, आता पूर्वपदावर येतेय. छान बोलले, ताजेतवाने दिसले.

७५ वर्षांचे हे सद्गृहस्थ, आताशा पूर्वीप्रमाणे वाचन होत नाही याची तक्रार करताना बघून गंमत आणि कौतुक दोन्ही वाटलं. फार वेळ पुस्तकं हातात धरल्यावर डोळे आणि हात अवघडतात. सध्या वाचन बहुतांशी ऑनलाईनच चालू आहे. त्यामुळं नाईलाजानं पुस्तकं मागवण्याचा ओघ बराच आवरता घेतलाय. कष्टानं जमवलेल्या पुस्तकांची निगा राखणं हाही काही कमी व्याप नसतो. तीही झाडपूस झाली होती दिवाळीच्या निमित्तानं.

मामांना भेटणं, त्यांच्याशी बोलणं हे कायम आनंदाचं असतं. बाकीच्या गप्पागोष्टी तर होणारच, पण वाचायला नेलेली पुस्तकं परत करायची आणि पुढची न्यायची हा एक ठरलेला कार्यक्रम होता. कनवा आणि मामा, दोघांच्या कृपेनं चारेक वर्षं माझं सलग आणि चांगलं वाचन होत राहिलं. दुपारच्या वेळी गेले तर सहसा त्यांच्याकडची गरम खरपूस चपाती आणि चविष्ट भाजी ठरलेली असते माझ्या नावची. पूर्वी तर संध्याकाळी जाणार असले तरी माझ्यासाठी जास्तीची चपाती आणि भाजी करून ठेवायचा निरोप मी दुपारी आधीच दिलेला असायचा. यावेळी मात्र फराळानं चपाती भाजीला ओव्हरटेक केलं. मामा कधी खवय्ये नव्हतेच, पण रोजची एकच चपाती ठरवताना आपलं वय पक्कं ध्यानात ठेवणारे मामा समोरच्याचं पण वय आडवा हात मारून खाण्याचं राहिलेलं नाही, याकडे सोयीस्करपणे दुर्लक्ष करतात. त्यांच्या दृष्टीनं आम्ही कायम लहानच. काय नव्हेच!

वर्षभरात कोल्हापूरला उडत उडतच फिरकले, म्हणताना मामांचीही गाठ पडली नव्हती. फोनवर बोलणं आणि प्रत्यक्ष भेटणं यात जगाच्या अंतापर्यंत फरक राहणारच.

आज ही मेमरी फेसबुकनं दाखवली आणि मामा कुठायत म्हणून आपुलकीनं चौकशी करणाऱ्या सुहृदांना मामांची खुशाली कळवावी असं वाटलं.

 #हिवाळा

#साधेसोपेपदार्थ

स्वैपाक हा आवडीचा विषय नाही, तरी त्यावाचून गतीही नाही. म्हणून मग बाकी ऋतूंच्या तुलनेत हिवाळा सुखाचा वाटतो. भाजी बाजारातली रंगीबेरंगी रेलचेल, समस्तांच्या पोटात प्रसन्न भूक आणि लागल्यास दहांदा ताजं करायचाही उत्साह टिकवणारी स्वैपाकघरातली उब. दणाणा सायकली हाणणारे आणि तनामनानं फुटबॉल खेळूनही एरवी सतत 'भूक नाही'चं पालुपद लावणारे नव्या मनूतले नव्या दमाचे शूर शिपाई हिवाळ्यात मात्र खादाड असे माझी भूक चतकोरानं मला न सुख म्हणताना सापडतात तेव्हा क्रूरसिंगासारखं यक्कू करून खदखदत हसता येतं आपल्याला. हेच लोक गारठणं मान्य न करता एकीकडे आम्हाला समजत नाही असं समजून साळसूदपणे निमुट जास्त वेळ घरात बसतात, तेही हिवाळ्यातच. संध्याकाळी श्रावण सोमवारसारखं ताजंताजं आणि लवकर जेवून मुदपाकखाना बंद करून रात्री हॉट चॉकलेट नाही तर फोडणीच्या दुधाचा (हा कॅरॅमल मिल्कसाठीचा Maya Dnyaneshचा शब्द आहे) मग घेऊन रजईत गुरफटून एकेक घोट घेत समोर काही तरी भान हरपवणारं बघण्याचा किंवा वाचण्याचा आनंद हिवाळ्यातच.

हिवाळा लोभस असण्याची आपापली शेकडो कारणं निघतील म्हणा तशी.

प्रथिनं आणि माझी पचनशक्ती यांचं भलतं सख्य आहे, पण हिवाळ्यात त्यांची भांडणं सोडवण्यात मला माझी ऊर्जा फार खर्च करावी लागत नाही, हा खास आनंद. बाजारात गेल्यावर भाज्या कोणत्या उचलायच्या यापेक्षा कोणत्या खाली ठेवायच्या हा माझ्यासाठी यक्षप्रश्न असतो. खाणारी तोंडं कमी, फ्रीज आटोपशीर, त्याहीपेक्षा बाजार ओसंडून वाहात असताना भाज्या फळं घरात कोंबून शिळी करून कशाला खायची, म्हणून हात आखडता घेते. शिवाय आणलेल्या सगळ्या वापरणं म्हणजे भारंभार पदार्थ करणं, आणि मग ते खाणं ओघानं आलंच. अशी ही हवीनकोशी ओढाताण हिवाळ्यातच. मग सुपं, कोशिंबीरी, रसभाज्या असे पोटात जास्तीत जास्त सामावून घेणारे, फार खटपट नसलेले आणि वेळ कमी खाणारे पदार्थ सोयीचे वाटतात. असो.

हे धिरडं गुणी दुधी आणि आपलं देशी गुलाबी गाजर किसून, कांदापात, पुदीन्याचं. यांना जेमतेम बांधून घालेल एवढं सातूचं पीठ. अर्धा चमचा ओवा चोळून. बाकी हवे ते चवीचे जिन्नस घालून थबथबीत करून हातानंच गरम तव्यावर पसरवायचं, झाकण ठेवून वाफ द्यायची. चवीसाठी मी लोणच्याचा मसाला घातला होता, म्हणून वरून वेगळं काही घेतलं नाही.